Over € 150.000 vermogen betaal je in 2026 vermogensbelasting over het bedrag boven het heffingvrije vermogen. Voor een alleenstaande bedraagt dat vrijgestelde bedrag € 59.357. Dat betekent dat de grondslag boven het heffingvrije vermogen € 90.643 bedraagt. Het exacte bedrag hangt af van hoe je vermogen is samengesteld en welk fictief rendement de Belastingdienst daarop berekent. Is je werkelijke rendement lager dan het fictieve rendement, dan kan de Belastingdienst uiteindelijk het werkelijke rendement gebruiken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over vermogensbelasting, van de basisberekening tot slimme manieren om minder te betalen.
Hoeveel belasting betaal je concreet over 150.000 euro?
Bij een vermogen van € 150.000 betaal je als alleenstaande in 2026 vermogensbelasting over het bedrag boven het heffingvrije vermogen van € 59.357. Dat betekent een grondslag sparen en beleggen van € 90.643. Afhankelijk van de samenstelling van je vermogen en het bijbehorende fictieve rendement bedraagt de belasting al snel enkele honderden tot meer dan duizend euro per jaar. Dit is een rekenkundig voorbeeld ter illustratie; het werkelijke bedrag verschilt per situatie en hangt af van de precieze samenstelling van je vermogen, eventuele schulden en persoonlijke omstandigheden.
De belasting in box 3 wordt berekend door een fictief rendement toe te passen op je vermogen en dat vervolgens te belasten tegen het box 3-tarief. In 2026 bedraagt dat tarief 36%. Het fictieve rendement verschilt per vermogenscategorie: spaargeld, beleggingen en overig vermogen worden elk anders behandeld. Spaargeld kent doorgaans een lager fictief rendement dan beleggingen, wat betekent dat iemand met 150.000 euro op een spaarrekening minder belasting betaalt dan iemand met hetzelfde bedrag in aandelen. Voor de voorlopige aanslag 2026 gebruikt de Belastingdienst een rendement van 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor beleggingen en andere bezittingen en 2,70% voor schulden. De percentages voor banktegoeden en schulden worden later definitief vastgesteld. De genoemde percentages en de daaruit voortvloeiende belastingbedragen zijn voorlopig en dienen als voorbeeld; de uiteindelijke belasting kan per situatie afwijken.
Wat telt de Belastingdienst mee als vermogen in box 3?
De Belastingdienst rekent in box 3 de bezittingen mee die volgens de belastingregels in box 3 vallen en waarover je op 1 januari van het belastingjaar beschikt, verminderd met de aftrekbare schulden. Het gaat om een breed scala aan vermogensbestanddelen, maar niet alles valt hieronder.
De volgende bezittingen tellen mee als box 3-vermogen:
- Spaargeld en deposito’s
- Beleggingen zoals aandelen, obligaties en fondsen
- Een tweede woning of vakantiewoning (niet je eigen woning)
- Verhuurde panden
- Vorderingen op derden
- Contant geld boven een bepaalde vrijstelling
- Cryptovaluta
Wat niet meetelt, is je eigen woning (die valt in box 1), pensioenrechten en vermogen dat al in box 2 wordt belast, zoals een aanmerkelijk belang in een BV. Schulden mag je alleen aftrekken wanneer deze volgens de regels in box 3 vallen. In 2026 geldt een schuldendrempel van € 3.800 per persoon en € 7.600 voor fiscale partners. Alleen het gedeelte boven deze drempel is aftrekbaar. Dit zijn algemene voorbeeldbedragen; of en in welke mate schulden bij jou aftrekbaar zijn, hangt af van je persoonlijke situatie.
Wat is het heffingvrij vermogen in 2024 en 2025?
Het heffingvrije vermogen is het deel van je vermogen waarover je geen belasting betaalt. In 2024 bedroeg dit bedrag € 57.000 per persoon. In 2025 bedraagt het heffingvrije vermogen € 57.684 per persoon. Voor fiscale partners geldt het dubbele: € 114.000 in 2024 en € 115.368 in 2025. Pas boven deze drempel begint de belastingberekening.
Dit betekent dat fiscale partners met een gezamenlijk vermogen van € 150.000 in 2025 een gezamenlijke grondslag boven het heffingvrije vermogen van € 34.632 hebben. Voor een alleenstaande met hetzelfde vermogen bedraagt deze grondslag € 92.316. Let op: dit zijn rekenkundige voorbeelden ter illustratie. De werkelijke grondslag en belasting kunnen per situatie verschillen, afhankelijk van de samenstelling van het vermogen, schulden en andere persoonlijke omstandigheden. Fiscaal partnerschap kan dus een aanzienlijk voordeel opleveren. Bovendien kunnen fiscale partners de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen onderling verdelen in de aangifte.
Hoe werkt de berekening van het fictief rendement?
De Belastingdienst berekent de vermogensbelasting in eerste instantie aan de hand van een fictief rendement dat per vermogenscategorie verschilt. Je vermogen wordt daarbij verdeeld over banktegoeden, beleggingen en andere bezittingen en aftrekbare schulden. Voor iedere categorie geldt een afzonderlijk rendementspercentage.
De berekening werkt als volgt:
- Stel je totale box 3-bezittingen en schulden vast op 1 januari van het belastingjaar.
- Bereken het fictieve rendement over je banktegoeden en over je beleggingen en andere bezittingen.
- Trek het fictieve rendement over de aftrekbare schulden daarvan af.
- Bereken je rendementsgrondslag door de aftrekbare schulden van je bezittingen af te trekken. Trek vervolgens het heffingvrije vermogen af.
- Bereken welk gedeelte van het fictieve rendement kan worden toegerekend aan de grondslag boven het heffingvrije vermogen.
- Bereken 36% belasting over het daaruit voortkomende box 3-inkomen.
Spaargeld heeft historisch een lager fictief rendement dan beleggingen. Wie 150.000 euro volledig in spaargeld aanhoudt, betaalt daardoor minder dan iemand die hetzelfde bedrag in aandelen of vastgoed heeft gestopt. Dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld ter illustratie; de werkelijke belasting hangt af van je specifieke vermogensmix, schulden en persoonlijke omstandigheden. Het systeem benadert de werkelijkheid, maar sluit niet altijd aan op wat je daadwerkelijk verdient.
Wat zijn legale manieren om minder vermogensbelasting te betalen?
Er zijn verschillende legale strategieën om je box 3-belasting te verlagen. De meest effectieve methoden maken gebruik van vrijstellingen, fiscaal partnerschap of vermogensbestanddelen die buiten box 3 vallen.
- Fiscaal partnerschap benutten: door de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen optimaal te verdelen met je partner, kun je gebruikmaken van het gezamenlijke heffingvrije vermogen.
- Groene beleggingen: Erkende groene beleggingen kennen een extra vrijstelling bovenop het heffingvrij vermogen, waardoor je belastbare grondslag daalt.
- Schulden juist aangeven: kwalificerende box 3-schulden boven de schuldendrempel verlagen je nettovermogen in box 3.
- Schenken: door vermogen te schenken aan kinderen of anderen verlaag je je eigen box 3-grondslag. Houd daarbij rekening met de geldende schenkingsvrijstellingen, mogelijke schenkbelasting en je eigen financiële buffer.
- Investeren in eigen woning: geld dat je in je eigen woning steekt, valt in box 1 en telt niet meer mee in box 3.
Let op: het tijdelijk verplaatsen van vermogen rond de peildatum van 1 januari kan onder de regels voor peildatumarbitrage vallen. Een tijdelijke omzetting van bijvoorbeeld beleggingen naar spaargeld leidt daardoor niet automatisch tot een lagere belasting. De genoemde strategieën zijn algemene voorbeelden; het financiële voordeel verschilt per situatie. Raadpleeg een belastingadviseur om te bepalen welke aanpak voor jouw specifieke omstandigheden het meest geschikt is.
Wat verandert er aan de vermogensbelasting na de rechtbankuitspraken?
Na het Kerstarrest van de Hoge Raad in 2021 staat het box 3-stelsel onder grote druk. De rechter oordeelde dat het oude systeem van fictief rendement in strijd was met het eigendomsrecht en het gelijkheidsbeginsel, omdat mensen belasting betaalden over rendement dat ze nooit hadden behaald. Sindsdien is het systeem aangepast, maar de discussie is nog niet voorbij.
De overheid werkt aan een nieuw stelsel op basis van werkelijk rendement. In het huidige wetsvoorstel worden onder andere ontvangen rente, dividend en huurinkomsten belast. Ook waardeveranderingen van bepaalde bezittingen kunnen meetellen. Het kabinet streeft naar invoering per 1 januari 2028. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel aangenomen, maar de Eerste Kamer moet het nog behandelen. De invoering en definitieve uitwerking staan daarom nog niet vast.
Totdat nieuwe wetgeving wordt ingevoerd, blijft de Belastingdienst werken met het fictieve rendement. Is je werkelijke rendement lager, dan kun je dit doorgeven en gebruikt de Belastingdienst de voordeligste berekening. Vanaf belastingjaar 2025 kan dat rechtstreeks in de aangifte inkomstenbelasting.
Voor eerdere belastingjaren gelden verschillende herstelprocedures en voorwaarden. Voor 2021 en latere jaren hoef je niet altijd eerder bezwaar te hebben gemaakt. Voor de jaren 2017 tot en met 2020 gelden andere voorwaarden. De Belastingdienst informeert belastingplichtigen die mogelijk hun werkelijke rendement kunnen doorgeven.
Hoe Thoma Post Makelaars helpt met vermogen en vastgoedbeslissingen
Vermogensbelasting en vastgoed zijn nauw met elkaar verbonden. Of je nu nadenkt over de verkoop van je woning, overweegt te investeren in een tweede pand of simpelweg wilt weten wat jouw woning waard is — de keuzes die je maakt rondom vastgoed hebben directe gevolgen voor je box 3-situatie. Thoma Post Makelaars begeleidt particulieren in Oost- en West-Nederland bij het hele verkooptraject, van waardebepaling tot de overdracht bij de notaris. Met jarenlange lokale kennis en persoonlijk contact helpt Thoma Post Makelaars je om weloverwogen stappen te zetten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Neem vrijblijvend contact op om te ontdekken wat Thoma Post Makelaars voor jou kan betekenen.
Veelgestelde vragen
Moet ik ook vermogensbelasting betalen als mijn rendement lager is dan het fictieve rendement van de Belastingdienst?
Niet per definitie. De Belastingdienst moet je werkelijke rendement gebruiken wanneer dit lager is dan het fictieve rendement en je het werkelijke rendement doorgeeft. Vanaf belastingjaar 2025 kun je dit rechtstreeks in de aangifte inkomstenbelasting doen. De Belastingdienst vergelijkt beide berekeningen en gebruikt de voordeligste uitkomst.
Een voorlopige aanslag over 2026 wordt nog wel berekend met het fictieve rendement, omdat het werkelijke rendement pas na afloop van het jaar bekend is. Blijkt bij de aangifte over 2026 dat je werkelijke rendement lager was, dan past de Belastingdienst het box 3-inkomen aan.
Hoe zit het met vermogensbelasting als ik de opbrengst van mijn woningverkoop tijdelijk op een spaarrekening zet?
Zodra de verkoopopbrengst op je spaarrekening staat op 1 januari van het belastingjaar, telt dit mee als box 3-vermogen. Verkoop je je huis in februari en staat het geld op 1 januari van het volgende jaar nog op je rekening, dan kan dit gevolgen hebben voor de box 3-belasting. Of je daadwerkelijk belasting betaalt, hangt onder andere af van je totale vermogen, schulden, heffingvrije vermogen en rendement.
Het is daarom verstandig vooraf na te denken over wat je met de opbrengst doet. Koop je een nieuwe eigen woning, dan kunnen naast box 3 ook de bijleenregeling en eigenwoningreserve een rol spelen.
Telt een vakantiewoning in het buitenland ook mee voor de Nederlandse vermogensbelasting?
In principe wel: als Nederlands belastingplichtige geef je je wereldwijde vermogen op in box 3, inclusief buitenlands vastgoed. Echter, veel landen hebben een belastingverdrag met Nederland om dubbele belasting te voorkomen. Afhankelijk van het verdrag kan Nederland de belasting verminderen of vrijstellen. Raadpleeg een belastingadviseur om te bepalen hoe jouw specifieke situatie uitpakt, want de regels verschillen per land.
Wat is de meest gemaakte fout bij het invullen van de box 3-aangifte?
Een veelgemaakte fout is het niet optimaal verdelen van het vermogen tussen fiscale partners. Als fiscale partners kun je de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen verdelen in de aangifte, maar veel mensen laten dit automatisch invullen zonder na te denken over de meest gunstige verdeling.
Daarnaast kunnen mensen aftrekbare schulden, cryptovaluta of andere bezittingen vergeten aan te geven. Cryptovaluta behoren in beginsel tot het box 3-vermogen en moeten daarom worden opgenomen in de aangifte.
Kan ik bezwaar maken als ik denk te veel vermogensbelasting te hebben betaald?
Ja, dat kan, maar er gelden strikte termijnen: je moet binnen zes weken na de definitieve aanslag bezwaar maken. Voor oudere jaren bestaan daarnaast verschillende procedures om het werkelijke rendement door te geven of om vermindering te vragen. Welke procedure geldt, hangt af van het belastingjaar en de status van je aanslag. Controleer daarom bij de Belastingdienst welke regeling op jouw situatie van toepassing is.
Hoe werkt de vrijstelling voor groene beleggingen precies, en welke beleggingen komen daarvoor in aanmerking?
Erkende groene beleggingen en groene spaartegoeden zijn in 2026 vrijgesteld van box 3-belasting tot een bedrag van € 26.715 per persoon. Voor fiscale partners bedraagt de gezamenlijke vrijstelling maximaal € 53.430. Boven op deze vrijstelling geldt in 2026 een heffingskorting van 0,1% over het bedrag van de vrijstelling waarop je recht hebt.
Alleen beleggingen en spaartegoeden bij officieel erkende groenfondsen komen hiervoor in aanmerking. Een fonds met een duurzaam of groen karakter heeft dus niet automatisch recht op de fiscale vrijstelling. Controleer hiervoor het officiële overzicht van fondsen en beleggingen met belastingvoordeel.
Wat gebeurt er met mijn vermogensbelasting als ik ga samenwonen of trouwen?
Zodra je fiscaal partner wordt — wat automatisch gebeurt bij trouwen of een geregistreerd partnerschap, en onder voorwaarden ook bij samenwonen — bedraagt het gezamenlijke heffingvrije vermogen in 2026 € 118.714. Bovendien mogen fiscale partners de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen onderling verdelen in de aangifte, wat belastingvoordeel kan opleveren. Het is verstandig om na een verandering in je leefsituatie je aangifte opnieuw kritisch te bekijken of een adviseur te raadplegen, zodat je geen vrijstellingen misloopt.
Disclaimer
Dit artikel bevat algemene informatie over box 3 op basis van de regels en voorlopige percentages die bekend zijn in juli 2026. De rendementspercentages voor banktegoeden en schulden over 2026 worden later definitief vastgesteld. Ook de wetgeving rond box 3 is nog in ontwikkeling. De uiteindelijke belasting hangt onder andere af van de samenstelling van je vermogen, schulden, werkelijk rendement, fiscaal partnerschap, vrijstellingen en persoonlijke omstandigheden. Alle bedragen, percentages en berekeningen in dit artikel zijn voorbeelden ter illustratie; de uitkomst kan per situatie aanzienlijk verschillen. Dit artikel is geen persoonlijk fiscaal, juridisch, financieel, hypotheek- of beleggingsadvies. Laat de gevolgen altijd beoordelen op basis van je persoonlijke situatie door een passende deskundige. Aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.
